Best bookmaker bet365 Bonus

Menu

Članci

Bunuški Čifluk

Poreklo imena:

U Staroj srpskoj srednjovekovnoj državi Bunuški Čifluk nije postojao kao seosko naselje. Ni pod Turcima on nije bio selo, već veliko imanje nekog Turčina, koji je na njemu imao svoje momke - radnike. Imanje je ulazilo u sastav sela Bunuše, pa se zato i prozvalo Bunuški Čifluk.

Istorija:

Po kazivanju Josifa Petkovića Šupelžara, iz Bunuškog Čifluka, u Bunuškom Čifluku su pronađeni tragovi nekog starog naselja, izgleda iz doba Rimljana: iz zemlje su vađene cigle velikih razmera, a nađen je i jedan manji zeljani sud pun srebrnog novca. Josif Šupeljkar tvrdi da je na novcu stojala i godina kovanja, i da je to bila otprilike 80. godina nove ere. Nije isključeno da je na ovom mestu bila neka rimska stanica na putu u pravcu Miroševca i Novog Brda, ili neki kastel.

Han ne pominje Bunuški Čifluk kao selo, već samo Bunušu, a ne navodi ga kao selo ni Milan Đ. Milićević, koji je inače zabeležio kao selo Nakrivanjski Čifluk. To ukazuje da je pod Turcima i neposredno po njihovom odlasku, Bunuški Čifluk bio veliki posed, dakle čifluk. Verovatno je pred kraj turske vlasti bio u vlasništvu Isat-bega (Ismet-bega?), poslednjeg gospodara sela Bunuše, koji je imao svoj čardak-kuću u Gornjoj Bunuši severno od placa Vlajka Jovanovića. Dvorište Begove kuće bilo je ograđeno zidom sa trnjem na gornjem delu. U dvorištu bile su pomoćne zgrade: koševi, ambari, jar za stoku. Čuvao je: konje, bivole i goveda.

Isat-beg nije stanovao u Bunuši, već u Barju, gde mu se nalazio harem. Poreklom je bio Arbanas. U Bunuši, u njegovoj kući, živelo je dvadesetak naoružanih Arbanasa koji su se starali za bezbednost begovu i bezbednost njegove imovine.

Na jugu sela Čifluka Bunuškog, na putu u pravcu sela Todorovca, bio je turski han na mestu zvanom Begova kruška. Ovaj han je služio putnicima koji su ovim putem išli za Miroševce, Barje i dalje kroz Veterničku klisuru za Vranje.

Gospodar čifluka je na njemu zaselio kao svoga radnika Kocu iz Masurice. Taj Koca je rodonačelnik današnjeg roda Dačini. Kasnije je isti čifluk-sahibija doveo na čifluk kao dečka Stojana Petkovića - Šupeljkara, koji je dotle radio na njegovom kovanluku „Kas'movo". Verovatno je da je na čifluku bilo i drugih radnika - momaka. Od tih radnika na čifluku, posle odlaska Turaka, formiralo se naselje Bunuški Čifluh koji se, vremenom, oformio u selo.

Znamenitosti:

Pred kraj turske vlasti, na kupljenom imanju od Isat-bega, podignuta je nova crkva 1869. godine, osvećena od vladike Niškog Kalinika 3. novembra iste godine.

Sigurno je da je podizanje crkve, jedke, za Porečje, monumentalne građevine onog vremena, bilo odlučujući moment za prosvetno-kulturni razvitak Porečja. Uskoro je, u porti ove crkve, osnovana i prva osnovna škola ovoga kraja, koja je bila manastirskog tipa. Bilo je to tri godine posle osvećenja crkve, dakle 1872. godine. Posle oslobođenja od Turaka, 1882. godine, osnovna škola manastirskog sistema, pretvorena je u osnovu školu svetovnog tipa. To je bila prva ovakva škola u celom Porečju i za dosta dugo vreme i jedina osnovna škola u ovom regionu. Prva generacija učenika brojala je 120 dečaka. Prvi svetovni učitelj je bio Aćim Čavdarević, koji je u Bunuški Čifluk došao iz okoline Kumanova.

Kada se posle oslobođenja od Turaka počela organizovati opštinska samouprava, za centar prve opštine u Porečju izabran je, zbog pogodnih saobraćajnih veza i centralnog položaja naselja, Bunuški Čifluk. Posle obrazovanja opštine, Bunuški Čifluk je postao upravni, školski i verski centar Porečja, pa su se ljudi stali u njemu naseljavati. U selu su podignute kafane i druge radnje. Sve je ukazivalo na to da će Bunuški Čifluk, kao i Strojkovce, prerasti u najveće i najvažnije naselje ovog dela Porečja. Opštini bunuškoj pripalo je čak i selo Vučje, iako je oduvek bilo, po broju stanovnika, najveće naselje u Porečju.

Stanovništvo:

Uporedni pregled broja stanovnika od 1948. do 2002. godine (Izvor: Republički zavod za statistiku).

Godina popisa
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2002
Broj stanovnika
193
212
231
439
461
521
536

 

Izvor: Jovan V. Jovanović: Leskovačko Porečje - Leskovački zbornik 1973.

Bukova Glava

Poreklo imena:

Kao Gorina, i ovo selo je dobilo ime po obilju šume u kojoj se zaselilo, i to specijalne vrste šume-bukove. I sada žive ljudi (1960), koji pamte kada je sav prostor iznad sela bio pod gustom bukovom šumom, a na ovo ukazuje i naziv jedne od mahala ovog sela u planini-Kršena buka.

Istorija:

U toponomiji ovog sela nema značajnijih tragova prošlosti ovog kraja. Interesantno je napomenuti da se i u ataru ovog sela nalazi Markov kamen, tojest kamen sa koga je Kraljević Marko, po predanju skakao sa svojim Šarcem idući planinom. Narodno predanje kaže da se na kamenu poznaju i danas otisci kopita Markovog Šarca. Sem ovoga, iznad loka-liteta Sastanci, na mestu zvanom Ravnište, postoji takozvano Koledarsko groblje. Tu, na tom mestu, i danas stoji dvadesetak pobijenih kamenova u neplodnu zemlju, za koje predanje kaže, da su nadgrobni spomenici dvadesetak koledara izginulih u međusobnoj borbi dveju koledarskih grupa koje su se na ovom mestu srele.

Pod Turcima i selo Bukova Glava je bilo gospodarsko selo, a njegov čitluk sahibija ili gospodar pred kraj turske vlasti bio je neki Asan, zvani Gušlja . Bukovu Glavu kao selo Han nije zabeležio, mada je ona u njegovo vreme kao selo postojala. Milan Đ. Milićević je zabeležio da je Bukova Glava odmah posle oslobođenja imala 21 poresku glavu.

Stanovništvo:

Uporedni pregled broja stanovnika od 1948. do 2002. godine (Izvor: Republički zavod za statistiku).

Godina popisa
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2002
Broj stanovnika
398
396
405
360
379
354
297

 

Izvor: Jovan V. Jovanović: Leskovačko Porečje - Leskovački zbornik 1973.

Brza

Poreklo imena:

Vrlo je verovatno da je reka Brzanka, koja je dobila ime po tome što je kao planinska reka brzog toka, dala ime selu Brzi koje se zaselilo na obalama Goleme i Male reke ili Goleme i Male Brzanke.

Istorija:

Brza je staro selo. Zabeležena je u turskim defterima iz prve polovine 15. veka, iz kojih se vidi, da je još pre 1450. godine bila timar nekog Hamze Trnovljanina, pa je te godine oduzeta od njega i data nekom Lazu Hamzi. Brzu pominje i Han, i po njemu, ona je 1858. godine imala 60 kuća, dakle bila dosta veliko selo, ali i selo koje se brzo razvijalo, jer je već posle 20 godina, znači za vek iste generacije, narasla na 92 poreske glave, kako je zabeležio Milan Đ. Milićević odmah posle oslobođenja od Turaka. Kao veliko selo Brza je privukla pažnju Turaka i verovatno pomuslimanjenih Arbanasa, koji su je među sobom prosto raščerečili. Pred odlazak Turaka ona je imala pet čitluk sahibija: Abasa, Huseina, Sadika, Asan-agu i Sulju. U toponomiji sela očuvali su se tragovi na ove brzanske gospodare ili, kako se negde nazivaju, agalare. Tako i sada postoje lokaliteti: Suljin karamanac, Suljine bače, Turske livade, Sadikove bače.

Kao gospodarsko selo, Brza je plaćala agrarni dug. Za neke Brzance taj dug je bio nepodnošljiv, pa su pali u velike materijalne neprilike, koje su se u nekoliko slučajeva završile prinudnom prodajom cele dužnikove imovine. Tako je prodato imanje ovih Brzanaca: Stojana Radisavljevića, Mladena Veličkovića i Jovana Veličkovića. Kao kupac na javnoj licitaciji pojavio se i Antonije Popović - Tonkić iz Leskovca, pa je od kupljenog imanja načinio veliki posed, koji je ostao u svojini njegovih sinova sve do agrarne reforme izvršene posle drugog svetskog rata.

Kada je Vlajko Stojanović, narednik srpske vojske koja je opsedala Niš, krajem decembra 1877. godine, organizovao odred srpskih ustanika u Porečju, krenuo je sa tim odredom iz Vučja u pravcu Brze i Miroševca potplaninskim putem. Odred je došao do Male Brze i ušančio se na lokalitetu Kockin bunar - Sadikova bača. Odatle se video u centru sela Brze veliki broj naoružanih Arbanasa koji su se kretali ka Vučju. Sa zauzetog položaja Vlajko je naredio svojim vojnicima da opale pluton iz svojih pušaka i viknu „Ura!". Ustanici su izvršili naredbu svoga komandira i poljem i brdima, uz pucnjavu pušaka, odjeknuo je uzvik „Ura!". Nekoliko taneta je zaparalo zidove kuće Prokopa Mihajlovića koji je, videći to, stao da zapomaže: ,,E, ako smo čekali slobodu, dočekasmo gu: Potepaste ne (nas)!"

Posle otvorene paljbe od strane ustanika, i Arbanasi počnu pucati i krenu ka ustaničkim položajima.

Prema brojnom stanju Arbanasa i njihovom naoružanju Vlajko je video da im se sa svojim dobrovoljcima ne može na ovom mestu sa uspehom suprotstaviti, pa je izdao nalog za povlačenje ustanika u pravcu Vučja, odakle su i došli, a Arbanasi krenu za njima.

Tako je počeo broj srpskih ustanika u Porečju sa arbanaškim bošibozučkim odredom, koji će se nastaviti u Vučju istog dana.

Stanovništvo:

Uporedni pregled broja stanovnika od 1948. do 2002. godine (Izvor: Republički zavod za statistiku).

Godina popisa
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2002
Broj stanovnika
956
1035
1115
1180
1239
1308
1277

 

Izvor: Jovan V. Jovanović: Leskovačko Porečje - Leskovački zbornik 1973.

The Best bookmaker bet365