Best bookmaker bet365 Bonus

Menu

Velika Grabovnica

Poreklo imena:

Velika Grabovnica je naselje podignuto u grabovom gustišu, grabovoj šumi. Ovakvo objašnjenje imena svog mesta, daje gotovo svaki Velikograbovničanin.

Istorija:

Velika GrabovnicaU ataru Male Grabovnice na imanjima porodica Cakić i Cvetković, na levoj obali Tulovske reke, nalazi se arheološko nalazište "pragon-čuka". Jedno je od najbogatijih neolitskih nalazišta u leskovačkom kraju. Prvi pomen Grabovnice nalazi se u Dušanovoj povelji iz 1348. godine. Tada se pominje kao darovano selo manastiru Hilandaru. Za vreme turaka i odmah posle okupacije župe Glbočice 1445. godine pominju se dve Grabovnice: Gornja Grabovnica i Donja Grabovnica. Takođe i Mihajlo Lukarević novobrdski trgovac, pominje u svojoj knjizi dužnika, Grabovnicu. Za vreme prvog srpskog ustanka Grabovnica je bila na hasa imanju Leskovačkog Šašit-Paše, tako da su blizina Leskovca i jakva vojna posada u gradu kao i strategijski značaj Solunskog druma, sprečili značajnije učešće Grabovničana u nekoliko buna u Leskovačkoj nahiji početkom 19. veka. Zbog toga i nema Grabovnice na spisku popaljenih mesta, mada je ustanak uticao na iseljavanje izvesnih Velikograbovničkih porodica. Grabovnica i okolina su oslobođeni od turaka januara 1878. godine i to posle četiri i po veka ropstva. Na ovom području zbog značaja Carigradskog druma vođene su teške borbe. Odmah po oslobođenju od turaka formirana je opština Velikograbovnička. Opština Grabovnička nalazila se između: guberovačke, veliko trnjanske i oraovačke opštine. 1889. godine Veliku Grabovnicu je posetio i tu kratko boravio u svojstvu predsednika biračkog odbora velikograbovničke opštine Stevan Sremac. Veliki broj Grabovničana je dao svoje živote u Balkanskim ratovima, prvom i drugom svetskom ratu. Tokom NATO agresije na SRJ Grabovnička sela su bila meta te agresije. Posledice se i danas osećaju.

Drumska raskrsnica:

Mesto spada u grupu mešovitih naselja (seoske varošice), kako po razvijenosti, broju stanovnika i zanimanju stanovništva - svojevrsni administrativni centar, miniregija, oko koga gravitira više okolnih sela. Grabovnica je svojevrsna drumska raskrsnica ovog dela Srbije. Pored naselja prolazi stari i novi autoput (koridor 10) sa petljama kao i stari Carigradski drum i Železnička pruga Beograd-Solun sa železničkom stanicom (Đorđevo). Zajedno sa naseljima Mala Grabovnica i Dobrotin čini jedinstvenu antropogeografsku sredinu.

Nadmorska visina: 243 metra.  Broj stanovnika:1.570

Mesna zajednica:

Velika GrabovnicaMesna zajednica Velika Grabovnica obrazovana je 1965. godine. Ima svoj pečat, usvojeni plan i način rada. Velika Grabovnica je naselje zbijenog tipa i podeljeno je ulicama na ova naselja: Čifluk (embrion naselja), Rosulja, Mrtvičani, Trap, Dobrotinska, Mitinska, Pešićka, Ludinska i Donja mahala. Grabovnica ima osmogodišnju osnovnu školu Vuk Karadžić, Ambulantu kao i Poštu koja je jedinica šire poštanske mreže. Pošta ima svoj karakteristični poštanski broj 16221. Prostorni razvoj Grabovnice su, pre svega diktirali Midhad-pašin drum, autoput, glavni izlazni drum i ostali (poljski) putevi. Kako u kom pravcu su se kretali putevi u tom pravcu se razvijala i Grabovnica.

Stanovništvo:

Velika Grabovnica  zajedno sa Malom Grabovnicom i naseljem Dobrotin ima oko 600 domaćinstva. Godine 1878. ona je imala 85 domaćinstva. Prema mestu stalno gravitiraju ova sela: Zagužane, Zoljevo, Tulovo, Lipova čuka, Bara, Mala i Velika Kopašnica, Slatina, Padež, Guberevac, Dobrotin i Beli Breg. Osnovno zanimanje Grabovničana odavno je prestalo da bude zemljoradnja. Grabovnica ima svoju zemljoradničku zadrugu "Sloga" koja je u procesu restruktuiranja i privatizacije. Grabovničani su tradicionalno vezani za ciglarski zanat. U blizini Grabovnice nalaze se dve ciglane. U novije vreme osnovano je više preduzeća i radnji naročito za preradu drveta. Poznata su i transportna preduzeća iz ovog kraja (Dobrotin,Zagužane-Zoljevo) "Simplon", "Frenki" i "Goran". Grabovnica ima i nekoliko restorana, i jednu od starijih kafana  "KAJMAKANOVA KAFANA" (zgrada kafane je građena između dva svetska rata i predstavlja dobro očuvani primerak tadašnje arhitekture, zgrada je smeštena u centru naselja). Delimično je razvijeno uslužno i proizvodno zanatstvo sa nekoliko vrsta zanata i par zanatskih radnji.

Uporedni pregled broja stanovnika od 1948. do 2002. godine (Izvor: Republički zavod za statistiku).

Godina popisa
1948
1953
1961
1971
1981
1991
2002
Broj stanovnika
1505
1563
1548
1609
1638
1570
160

Zemlja:

Velika Grabovnica - CentarAtar naseljenog mesta Velika Grabovnica se proteže na 1075 hektara od koje površine na njive i vrtove otpada 567 hektara, na voćnjake 68 hektara, pod šumom je 235 hektara i neplodno zemljište 61 hektar. A zemljište pod vinogradima zahvata znatan prostor od 83 hektara. Zemlja nosi ove nazive Trnsko livađe, Turske njive, Pod-vadu, Moravište, Kosovo, Adžijske njive, Grčki dol, Nerezine, Tursko gumno, Staro lojze, Bostanište, Babin nos, Kostur, Golema šuma, Zadujevac, Kostadinov kladanac, Padalište, Nišlijsko.Grabovnica ima izgrađen zajednički gradski vodovod sa Grdelicom, koji je izgrađen 60-tih godina prošlog veka. Tako da je mesto snabdeveno čistom planinskom vodom.

Klima:

Grabovnicu i neposrednu okolinu karakteriše umereno-kontinentalna klima.

Vode:

Iako je Grabovnica podignuta na diluvijalnoj terasi bunari privatni i javni duboki su 10-15 metara i ima ih svaka treća kuća. Tulovska reka - severno od Grabovnice izlazi iz Velika Grabovnica - Panoramameđubrdskog prostora Tulovska reka i ulazi u polje, razdvajajući gotovo spojene dve Grabovnice (veliku i malu) i posle kratkog toka (oko 19 km) uliva se u Južnu Moravu. Tulovska reka samo u svom gornjem toku ima stalni godišnji vodostaj. Reka izvire ispod šumovite Kukavice i formira se od izdana, izvora i potoka. Na udaljenosti od 500 metara pored Grabovnice protiče Južna Morava glavna sabirnica rečnih tokova ovog dela zemlje. Janičarka - kroz naselje Mrtvičani teče janičarka, koja više podseća na potok nego na reku, budući da tokom letnjeg perioda uvek presuši. Izvire na potezu Grčki dol. Jezera - u neposrednoj blizini Grabovnice smešteno je jezero male površine "Rosulja" (u podnožju brda Bostanište), nastalo veštačkim putem - iskopavanjem zemlje, koja je inače vrlo pogodna za izradu građevinskog materijala. Jezero je duboko preko 20 metara. Pogodno je za ribolov i kupanje u letnjim mesecima. Prilikom izgradnje novog autoputa (koridor 10) nastala su još dva manja jezera-ribnjaci, koji su smešteni u neposrednoj blizini Južne Morave.

Kultura:

U Grabovnici se početkom godine, 19. januara na duhovni praznik Bogojavljenje (Vodice) održava Turističko-gurmanska manifestacija „Pihtijada-Grabovničke vodice“. Što se tiče religije interesantno je spomenuti srednjovekovni manastir (crkva) Sv.Nikola i crkvu Sv.Trojica. Grabovničani imaju svoju slavu „Spasovdan.

 

Članak nam je poslao Dejan Ilić.

The Best bookmaker bet365